Dokładniej się nie da

Wyobraź sobie zegar, który gdyby powstał w chwili stworzenia wszechświata, 14 mld lat temu, do dzisiaj nie spóźniłby się nawet o jedną sekundę. Taki zegar wybudowano w Gdańsku.

Reklama

Niezależnie od tego, czy zegar jest kwarcowy, czy mechaniczny, czy atomowy, w każdym musi być jakieś „wahadełko”. W zegarach mechanicznych jest nim zawieszony na długim pręcie obciążnik, a w zegarach kwarcowych – drgający (pod wpływem prądu) kryształ kwarcu. W zegarze atomowym wahadłem (oscylatorem) są atomy cezu, które pochłaniają promieniowanie o ściśle określonej częstotliwości. Różnica pomiędzy poszczególnymi typami zegarów ogranicza się właściwie do różnych typów „wahadełek”. Poza tym, reszta urządzenia działa podobnie. Regularne wahnięcia muszą być przeliczone na upływ czasu. I choć to urządzenie przeliczające jest ważną częścią każdego zegara, o dokładności czasomierza świadczy dokładność „wahadła”.

Ile który?

Dobry zegar wahadłowy ma dokładność rzędu minuty na tydzień. Dobry zegarek kwarcowy (taki noszony na ręce) gubi (lub dodaje) jedną sekundę na kilkadziesiąt lat. Oczywiście jeżeli zapewni mu się stabilne zasilanie. Gdy bateria w zegarku słabnie, czas może być odmierzany niedokładnie. Dokładność zegarów atomowych jest bez porównania lepsza. One mylą się o sekundę raz na kilka milionów lat. Jak na tym tle wypada zegar pulsarowy? Może najpierw lepiej wyjaśnić, jak on działa.

W zegarze pulsarowym „wahadłem”, tym czymś, co da się później przeliczyć na upływający czas, są sygnały bardzo specyficznych gwiazd. Gwiazdy neutronowe, albo innymi słowy pulsary, to ostatnie stadium życia dużej gwiazdy. Jak gwiazda może być wahadłem zegara? Pulsary nie świecą tak jak normalne gwiazdy (w tym nasze Słońce), tylko migają. Wysyłają fale, zwykle radiowe, w paczkach. Czas pomiędzy tymi paczkami jest zawsze taki sam. – Sygnały wysyłane przez pulsary są niezwykle dokładne. Ich dokładność jest tak olbrzymia, że gdy pod koniec lat 60. ub. wieku naukowcy po raz pierwszy natknęli się na nie, byli przekonani, że wysyłają je jakieś obce cywilizacje – powiedział dr Grzegorz Szychliński, pomysłodawca budowy zegara i szef Muzeum Zegarów Wieżowych przy Muzeum Historycznym Miasta Gdańska. Jeżeli mamy dokładne wahadło… mamy wszystko. I tak, i nie. Sygnały od pulsarów są trudne do złapania i utrzymania. Poza tym mechanizm przeliczający miganie pulsarów na czas także musi być skomplikowany.

«« | « | 1 | 2 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Dodaj komentarz
Gość
    Nick (wymagany lub )

    Autopromocja

    Reklama

    Reklama

    Reklama