Mózg może się lepiej regenerować niż sądzono

Naukowcy z Uniwersytetu w Zurychu (Szwajcaria), na łamach pisma "Nature Neuroscience" opisali badanie, które wskazało, że mózg może się regenerować po urazach czy po autoimmunologicznych chorobach lepiej, niż zakładano do tej pory. Pomagają w tym komórki glejowe zwane astrocytami.

Jak wyjaśniają naukowcy, na co dzień dostarczają one komórkom nerwowym składników odżywczych, pomagają regulować przepływ krwi i utrzymują tkankę mózgową w dobrej kondycji.

Przez długi czas uważano, że jeśli zostaną utracone, na przykład wskutek urazu lub chorób autoimmunologicznych, dorosły mózg nie jest w stanie w pełni ich odtworzyć.

Tymczasem w mózgach żywych myszy badacze odkryli wyspecjalizowaną grupę "regeneracyjnych" astrocytów, które z obrzeży uszkodzonego obszaru wkraczają do niego i odbudowują utracone komórki.

Sposób, w jaki to robią także jest wyjątkowy - w miejsce uszkodzenia wysyłają najpierw same jądra komórkowe. "Wyniki naszego badania pokazują nieznaną wcześniej zdolność dorosłego mózgu do samonaprawy. Wskazują też nowe możliwości wspierania procesu regeneracji po chorobach i urazach związanych z utratą astrocytów" - zaznacza autor publikacji, prof. Bruno Weber z Uniwersytetu w Zurychu. - "Komórki te wysyłają nowo powstałe jądra swoich komórek potomnych na duże odległości, aby ponownie zasiedlić uszkodzony obszar mózgu i odbudować sieć astrocytów".

Badacze dokonali swojego odkrycia, obserwując w czasie rzeczywistym mózgi żywych myszy. Korzystali przy tym z zaawansowanej techniki mikroskopowej (mikroskopii dwufotonowej) i sprawdzali, które geny aktywują się w poszczególnych obszarach mózgu.

Zwracają też uwagę, że jeśli udałoby się selektywnie aktywować opisane przez nich mechanizmy, mogłoby to pomóc skuteczniej naprawiać uszkodzoną tkankę mózgową, odbudowywać sieci astrocytów i poprawiać powrót do zdrowia po niektórych chorobach czy uszkodzeniach mózgu.

"Udało nam się zidentyfikować liczne geny i szlaki sygnałowe, które są czasowo aktywowane podczas naprawy. W przyszłości mogą one stać się punktami wyjścia do wpływania na procesy regeneracji po chorobach i urazach" - mówi prof. Weber.

Marek Matacz