Neurony w lustrze

Kilkadziesiąt tysięcy lat temu w naszym mózgu pojawiły się neurony lustrzane. Od tego momentu nic już nie było takie samo.

Reklama

Ludzki mózg ma mniej więcej taką samą wielkość i masę od kilkuset tysięcy lat. Ale takie rzeczy jak mowa, umiejętność wzniecania i utrzymywania ognia czy używania narzędzi pojawiły się nagle, około 75 tys. lat temu. Co się wtedy stało?

Jabłko moje czy nie moje?

Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku na Universita degli Studi di Parma we Włoszech, w czasie badania makaków, przypadkiem zauważono intrygującą właściwość ich mózgów. W czasie swoich posiłków odpowiednie części małpich mózgów stawały się bardzo aktywne. Te same części uaktywniały się, gdy małpy widziały, że obiad czy drugie śniadanie je opiekujący się nimi laborant. Profesor Giacomo Rizzolatti odkrył, że mózg małpy w pewnym sensie identyfikuje się z sytuacją, którą obserwuje. Naukowcowi udało się nawet znaleźć tę część mózgu, która odpowiada za „wcielanie się w skórę innych”. Komórki nerwowe, które są jej częścią, nazwał „neuronami lustrzanymi”. Dosyć szybko okazało się, że ludzie też mają neurony lustrzane. I to znacznie więcej niż makaki. Gdyby spróbować dokładnie je zidentyfikować, neurony lustrzane są częścią ośrodka ruchu w mózgu. Jak to działa? Gdy piszący te słowa chce sięgnąć po jabłko leżące na blacie kuchennym, neurony ruchowe odpowiedzialne za „wprawienie ręki w ruch” uaktywniają się. W efekcie ręka rusza i chwyta to, co mózg chciał, żeby złapała. To żadna rewelacja. O tym, że tak działają neurony ruchowe wiadomo od wielu lat. Ale teraz uwaga! Gdy piszący te słowa zauważy, że ktoś inny bierze jabłko z blatu, neurony w ośrodku ruchu uaktywniają się, tak jak gdyby sam ich właściciel chciał wziąć jabłko. Okazuje się, że w ludzkim mózgu około 20 proc. wszystkich neuronów ruchowych to neurony lustrzane, które uaktywniają się pod wpływem obserwacji innych osób. Czy nasz mózg, a przynajmniej niektóre jego części, potrafi przyjmować perspektywę obserwowanych osób? Potrafi odtwarzać ich zachowanie? Dokładnie tak. Gdy w restauracji obserwujemy osobę, której ewidentnie nie smakuje podane przez kelnera danie, tracimy zainteresowanie tym, co sami mamy na talerzu. To – prawdę powiedziawszy – wygląda jak jakiś defekt, coś, co musi nam ciążyć. Nic bardziej mylnego. Wśród neurobiologów nie brakuje głosów, że bez dużej ilości neuronów lustrzanych nie rozwinęlibyśmy kultury i cywilizacji.

Szybka ewolucja

Bez neuronów lustrzanych proces imitowania zachowań i czynności obserwowanych osób oraz proces uczenia się na podstawie obserwacji najprawdopodobniej byłyby niemożliwe. Badacze argumentują, że po to, by naśladować złożone działanie kogoś innego, mózg musi przyjąć perspektywę osoby, która tę czynność wykonuje. – Szybki rozwój człowieka byłby niemożliwy bez neuronów lustrzanych – powiedział profesor Vilayanur Ramachandran, neurobiolog hinduskiego pochodzenia, pracujący na Uniwersytecie Kalifornijskim.

– Gdy w grupie ktoś dokonał przypadkowego odkrycia, na przykład wzniecania ognia przez pocieranie dwóch drewienek o siebie, to odkrycie nie umierało, tylko rozprzestrzeniało się w populacji. Ten mechanizm niesłychanie przyspiesza ewolucję – dodał profesor Vilayanur Ramachandran. Jego wykład na międzynarodowej konferencji TEDex można streścić kilkoma zdaniami. Gdy jeden członek jakiejś populacji nauczył się czegoś nowego, mózgi tych, którzy obserwowali go w czasie wykonywania tych nowych czynności, ćwiczyły tę aktywność „na sucho”. Przy kolejnej okazji obserwatorzy mogli już sami rozpalać ogień, używać narzędzi czy nowej broni. Dzięki neuronom lustrzanym każde kolejne pokolenie było mądrzejsze i bardziej przystosowane do życia w konkretnym środowisku. Wystarczyło, by dzieci obserwowały rodziców czy innych członków swojej grupy. Naśladowanie złożonych umiejętności to kultura będąca podstawą cywilizacji. Ale neurony lustrzane potrafią znacznie więcej. One potrafią nie tylko „wczuć” się w konkretne działanie obserwowanych osób. One potrafią czuć dotyk, mimo że ich „właściciel” tylko na dotyk patrzy! O co chodzi?

«« | « | 1 | 2 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Zobacz

Dodaj komentarz
Gość
    Nick (wymagany lub )

    Autopromocja

    Reklama

    Reklama

    Reklama