Neutrina uratowały fizykę

Choć różnych rodzajów cząstek są setki, a może i tysiące, to neutrina zyskały ostatnio medialną sławę. A wszystko dlatego, że w jednym z eksperymentów być może poruszały się szybciej niż światło.

Szybciej niż światło – to brzmi dumnie, ale co tak właściwie oznacza? Z teorii, jakie ponad 100 lat temu sformułował Albert Einstein, wynika, że prędkość światła w próżni jest największą prędkością występującą w przyrodzie. Nic nie może tej prędkości przekroczyć. Co by się stało, gdyby jednak przekroczyło? Hm… dobre pytanie. Dla życia nas, niefizyków, pewnie nic by się nie zmieniło, ale fizyków czekałaby rewolucja. Gdyby cokolwiek poruszało się szybciej niż światło, oznaczałoby to, że nasze rozumienie świata jest błędne. Że nie rozumiemy nic z tego, czym jest jądro atomowe czy co zachodzi we wnętrzu gwiazd. Okazałoby się, że niewiele wiemy o czasie, falach elektromagnetycznych i o mechanizmach rządzących nie tylko światem w skali mikro. I tutaj pojawia się pierwsza wątpliwość. Wydaje się, że nasza dotychczasowa wiedza jest solidna, bo na wszystkie sposoby sprawdzalna. Robimy eksperymenty i okazuje się, że ich wyniki zgadzają się z naszymi przypuszczeniami. Gdyby nasze przypuszczenia były błędne, nic by się nie zgadzało. Ale może lepiej zacząć od początku.

Co to są neutrina?

– Neutrina to bodaj najlepiej poinformowane cząstki w całym wszechświecie – powiedział GN prof. Jan Kisiel, fizyk z Uniwersytetu Śląskiego i badacz neutrin. – Materia jest dla nich prawie całkowicie przezroczysta, zupełnie jak szkło dla światła. To ich wielka zaleta. Pędząc z prędkością światła z najdalszych nawet krańców Wszechświata, niosą niezaburzoną informację o procesach, w których powstały. A są świadkami najbardziej dramatycznych i tym samym pasjonujących chwil z życia kosmosu – dodał prof. Kisiel.

O jakie procesy chodzi? Neutrina w dużych ilościach powstają w czasie reakcji jądrowych wewnątrz gwiazd, w czasie wybuchów gwiazd supernowych, tajemniczych błysków gamma czy zderzeń galaktyk. Na Ziemi powstają w dużych ilościach w reaktorach atomowych, no i w laboratoriach fizyków.

Jakie są neutrina? Jak wyglądają? – Nie można zobaczyć neutrin – mówi prof. Kisiel. – Są za małe. – Jak małe? – dopytuję. – Dużo mniejsze od kwarków, czyli cząstek budujących protony czy neutrony. Rzędy wielkości mniejsze od elektronu. Prawdę mówiąc, wolę mówić o masie czy o energii neutrin, a nie ich wielkości – mówi profesor. Skoro tak, to jaką mają masę neutrina? – Nie wiemy, tak małą, że nie potrafimy jej ocenić. Mamy swoje przypuszczenia, ale o konkretnych wyliczeniach czy pomiarach nie ma na razie mowy – wyjaśnia prof. Kisiel. No to ostatnie pytanie. Jak długo żyją neutrina? – Są wieczne. Albo mówiąc ściślej, nie zaobserwowaliśmy, żeby się rozpadały – dodaje.

Do pełnego obrazu, czym są neutrina, brakuje jeszcze odpowiedzi na pytanie, ile ich jest. Dużo, bardzo dużo. Każdej sekundy, przez każdy centymetr kwadratowy naszego przekroju przelatuje miliard neutrin. Patrząc z góry, powierzchnia przekroju człowieka wynosi od 0,1 do 0,2 mkw. (sporo zależy od postury), czyli innymi słowy 1000–2000 cmkw. Przez taką powierzchnię w każdej sekundzie przelatuje przynajmniej 1 000 000 000 000 neutrin. W każdej sekundzie! Czy to jest niebezpieczne? Absolutnie nie. Neutrina nie oddziałują z materią, materia jest dla nich niemal całkowicie przezroczysta.

«« | « | 1 | 2 | 3 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

  • Duch
    03.12.2011 22:18
    Artykuł nie najgorszy tylko jedna uwaga - po co nazywać neutrina cząstkami - duchami? Ja rozumiem, że jakoś można je było sobie nazwać ale lepiej nie używać nazwy zarezerwowanej dla innej cząstki. Bo duchy to nic wsólnego z neutrinami nie mają (mówiąć w skrócie są to stany o ujemny prawdopodobieństwie). Generalnie wśród fizyków pojęcie cząstek duchów jest już od dawna zarezerwowane dla innych cząstek więc proponuje nadać neutriną inny przydomek.
  • Jerzyk
    05.01.2012 11:16
    Jak by nie było, porządny policzek dostali ci, którzy wszystko wiedzą. M/in ci którzy twierdzą że Boga niema, bo nie można tego zbadać.
    - Jak wiele jeszcze nie wiemy?
    - Z czego zbudowane są neutriny?
    Muszą to być jeszcze mniejsze cząstki(???)
Dodaj komentarz
Gość
    Nick (wymagany lub )

    Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.