Jadowita roślina

Istnieją rośliny, które produkują substancje powodujące ból. W Polsce kojarzymy je z pokrzywą zwyczajną. Na drugiej półkuli rośnie jej krewniak, wytwarzający niebezpieczny, piekący jad.

Australia kojarzy się z egzotyczną przyrodą, pełną niebezpiecznych gatunków. Przyzwyczailiśmy się do wielkich pająków, węży, skorpionów. Zaakceptowaliśmy nawet to, że przyjaźnie wyglądający dziobak również ma kolce jadowe, za pomocą których wprowadza do organizmu swoich wrogów związki chemiczne powodujące ból. Jednak wybierając się w podróż do Australii, turyści powinni uważać nie tylko na zwierzęta, ale także na pewną roślinę. Ostrzegają przed nią nawet tablice informacyjne widoczne często w stanie Queensland: „Odwiedzającym zaleca się wystrzeganie kłującego drzewa. Kontakt z nim może spowodować silny ból i niepokój. W przypadku ukąszenia natychmiast zgłosić się do lekarza”.

Wspomniana roślina to Dendrocnide excelsa, w języku rdzennych mieszkańców znana jako gympie-gympie. To sięgające nawet powyżej 40 metrów drzewo pokryte jest krzemionkowymi igiełkami – trichomami. Mimo że wyglądem przypominają zmechacony filc, w dotyku nie są przyjemne. Wbijając się w skórę, wypuszczają jad, w którym najważniejsze wydają się niedawno odkryte cząsteczki.

Drzewny jad

Badania substancji produkowanych przez gympie-gympie prowadzone były od jakiegoś czasu. Z włosków izolowano związki chemiczne, takie jak: histamina, kwas mrówkowy czy acetylocholina oraz inne kwasy organiczne. Jednak doświadczenia z ich udziałem nie dawały tak długotrwałego efektu bólowego, jak przy dotknięciu rośliny. Tylko otarcie się o nią objawia się intensywnymi dolegliwościami, które w zależności od stopnia kontaktu mogą trwać od kilku godzin do nawet kilku miesięcy. Czasem bólowi towarzyszą także objawy nerwowo-mięśniowe oraz niewydolność oddechowa. Skrajne zanotowane przypadki spotkania z gympie-gympie mówią nawet o konieczności hospitalizacji. Znane są przykłady osób, które po bliskim spotkaniu z nim odczuwały ból, który nie ustawał nawet po podaniu morfiny.

We wrześniu bieżącego roku zespół pod kierownictwem Iriny Vetter z Uniwersytetu Queenslandu w Brisbane ogłosił na łamach prestiżowego „Science Advance” odkrycie przyczyny objawów, które mogą przyjmować tak zaskakującą intensywność. We włoskach kryły się peptydy, czyli mówiąc prościej – minibiałka. Nazwano je gympietides, a ich budowa okazała się dość zaskakująca.

Jak każda molekuła tego typu zbudowana jest z aminokwasów, których łańcuchy wiją się i skręcają w różne strony, tworząc pewne formy przestrzenne. To właśnie trójwymiarowy kształt warunkuje konkretne ich funkcje. Dzieje się tak, ponieważ z pozoru chaotyczna struktura cząsteczki jest jak klucz idealnie pasujący do zamka. W tym przypadku zamkiem jest receptor w ścianie komórkowej. Po przyłączeniu się do niego cząsteczka rozpoczyna wybrane procesy komórkowe. Zaskakujący w gympietides jest fakt, że ich budowa przestrzenna przypomina toksyny z jadu pająków czy stożków, czyli jadowitych ślimaków.

Dlaczego tak boli?

Klasyczne leczenie ukłucia opiera się na wykorzystaniu plastrów wosku, których użycie ma na celu wyciągnięcie tkwiących w skórze igiełek. Panowało przekonanie, że właśnie ich obecność jest przyczyną długotrwałego bólu. Autorzy badania są jednak innego zdania. To nie fizyczne tkwienie w tkance, ale mechanizm działania toksyny wydaje się za to odpowiedzialny. Gympietides drażnią zakończenia nerwów czuciowych w skórze, działając na te same receptory bólu, co składniki jadu zwierząt. Długi czas ich działania wynika z modulowania pracy tzw. kanałów sodowych, których działanie ważne jest podczas przesyłania informacji o bólu. Ściślej mówiąc, jad sprawia, że trudniej tę informację wyłączyć.

Badaczka twierdzi, że być może odkrycie pomoże nie tylko w łagodzeniu bólu u osób, które ukłuły się rośliną, ale również w zrozumieniu samej jego natury. To z kolei może dać dodatkowe informacje tym, którzy szukają nowych leków przeciwbólowych. •

«« | « | 1 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Pobieranie.. Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Wiara_wesprzyj_750x300_2019.jpg